คาเทย์ (Cathay)

ในสารานุกรมประวัติศาสตร์สากลสมัยใหม่ : เอเชีย เล่ม ๒ อักษร C-D ฉบับราชบัณฑิตยสถาน ได้อธิบายไว้ว่า คำว่า คาเทย์ (Cathay) เป็นชื่อที่ใช้เรียกบริเวณประเทศจีนภาคเหนือ มาจากชื่อของชนเผ่าคีตัน (Khitan) หรือชิตัน (Chitan) ซึ่งสามารถยึดครองดินแดนทางตอนเหนือของประเทศจีนได้ ระยะที่เกิดการแตกแยกในประเทศจีนตอนปลายสมัยราชวงศ์ถัง (Tang ค.ศ. ๖๑๘-๙๐๖) ชนเผ่าคีตันได้ตั้งราชวงศ์เหลียว (Liao ค.ศ. ๙๐๗-๑๑๒๕) ขึ้นปกครองบริเวณภาคเหนือของจีนที่ตนเข้ามายึดครอง พวกชนเผ่าต่าง ๆ นอกประเทศจีนเรียกพวกคีตันว่า คีไต (Khitai) หรือ คีเทย์ (Khithay) ด เมื่อพวกคีตันเข้าปกครองประเทศจีน ชนเผ่าทั้งหลายภายนอกประเทศจีน รวมถึงชาวเอเชียตะวันตก เอเชียกลาง และพวกที่เคยติดต่อค้าขายกับพวกคีตัน จึงพากันเรียกบริเวณตอนเหนือของประเทศจีนว่า คีไต หรือคีเทย์ ตามชื่อที่ใช้เรียกพวกคีตันมาแต่เดิม

ต่อมา เมื่อราชวงศ์จิน (Jin ค.ศ. ๑๑๑๕-๑๒๓๔) เข้าปกครองประเทศจีนตอนเหนือแทนราชวงศ์เหลียวของพวกคีตัน คนภายนอกก็ยังเรียกดินแดนนี้ว่า คีไต หรือคีเทย์ เหมือนเดิม ครั้นเมื่อชาวเติร์กขยายอำนาจเข้าไปในบริเวณตอนใต้ของรัสเซีย ยุโรปตะวันออก และกรีซ ก็นำชื่อคีไต หรือคีเทย์ ที่ใช้เรียกจีนไปเผยแพร่ ดังนั้น ชาวยุโรปสมัยกลางที่เดินทางมาติดต่อกับจีนตามเส้นทางทางบก หรือ เส้นทางสายไหม (Silk Road) ก็พากันเรียกจีนตามชื่อน แต่ได้ออกเสียงเพี้ยนไปเป็น คาเทย์ ส่วนพวกพ่อค้าชาวอาหรับและพ่อค้าชาวยุโรปที่เดินทางค้าขายทางเรือเข้ามาในดินแดนตอนใต้ของจีนในเวลาต่อมาภายหลังนั้น กลับไม่มีใครรู้ว่า คำว่า คาเทย์ เป็นคำที่ใช้เรียกประเทศจีน

คำว่า คาเทย์ ยังปรากฏใช้เรียกประเทศจีนอยู่ในบริเวณสหพันธรัฐรัสเซีย เอเชียตะวันตก และเอเชียกลาง แต่ในภาษาอังกฤษแล้ว คำว่า คาเทย์ จะใช้เฉพาะในวรรณคดีเป็นส่วนใหญ่.

ปิยรัตน์ อินทร์อ่อน