เครื่องลำยอง

เครื่องลำยอง

หลังคาของอาคารสถาปัตยกรรมไทยมีส่วนประกอบที่ใช้เป็นเครื่องตกแต่งซึ่งมีความสำคัญอย่างหนึ่ง คือ เครื่องลำยอง เครื่องลำยองเป็นตัวไม้แกะสลักปิดหัวท้ายเครื่องมุงหลังคาของอาคารทางพระพุทธศาสนา หรืออาคารที่เกี่ยวเนื่องกับพระมหากษัตริย์ ใช้สำหรับกันลมตีหลังคาเปิด ถ้าเป็นเรือนพักอาศัยทั่วไป เรียกว่า ปั้นลม เครื่องลำยองนี้จะรวมถึง ตัวลำยอง ใบระกา ช่อฟ้า และ หางหงส์ มีลักษณะและตำแหน่งดังนี้

ตัวลำยอง ที่วางอยู่บนแปจะมีลักษณะคล้ายลำตัวของพญานาค ในสมัยก่อนตัวลำยองทำด้วยไม้ ตกแต่งมีเส้นกำกับทั้ง ๒ ข้าง ตรงกลางนูนเป็นสัน ตำแหน่งที่วางพาดให้อยู่เหนือแปหัวเสา ทำให้ตัวลำยองมีส่วนที่โค้งขึ้นคล้ายกับลักษณะอการสะดุ้งของพญานาค จึงเรียกตรงส่วนนี้ว่า นาคสะดุ้ง แปที่รองรับนาคสะดุ้ง เรียกว่า แปหาญ บางอาคารจะทำลักษณะเดียวกันนี้จนถึงแปตัวที่ ๒ แปที่อยู่เหนือนาคสะดุ้ง จะเรียกว่า แปงวง ตัวลำยองจะมีส่วนที่เกี่ยวกระหวัดรัดแปโดยสะบัดปลายเล็กน้อย เรียกว่า งวง หรือ งวงไอยรา เนื่องจากมีลักษณะคล้ายงวงช้าง เหนือตัวลำยองมีใบระกา ใบระกาแต่ละใบจะมีไม้รอยช่วยยึด ตัวลำยองแบบนาคสะดุ้งนี้ปรากฏในสมัยอยุธยาและสมัยรัตนโกสินทร์

ส่วนที่อยู่ล่างสุดของตัวลำยองเหนือแปหัวเสาคือ หางหงส์ ซึ่งมีลักษณะเป็นหัวนาค ๓ หัวเรียงกันหันหน้าไปทางด้านข้างของอาคาร หางหงส์นี้เป็นแนวความคิดของช่างโบราณที่หมายถึงตัวนาคเลื้อยทอดตัวลมาตามหัวแป เมื่อถึงหัวแปก็ชูหัวขึ้น จึงมีบางคนเรียกหางหงส์ว่า หัวนาค แต่มีอาคารบางแห่งเช่นพระที่นั่ง ดุสิตมหาปราสาทจะทำหางหงส์หรือหัวนาคเป็นรูปนาค ๓ เศียร เบือนหน้ามาทางด้านหน้าจั่ว หางหงส์นี้จึงเรียกว่า นาคเบือน

ความสวยงามของเครื่องลำยองอยู่ที่การลงรักปิดทองหรือประดับกระจกสี หากต้องการจะเห็นเครื่องลำยองที่สวยงามสามารถดูได้ที่พระอุโบสถวัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม กรุงเทพฯ ซึ่งสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ทรงเป็นผู้ออกแบบ.

พัชนะ บุญประดิษฐ์

Advertisement Replay Ad
เปิดสมุดบันทึก "น้องเมย" เจ็บปวดถึงคนอ่าน ระหว่างทำการฝึก

เปิดสมุดบันทึก "น้องเมย" เจ็บปวดถึงคนอ่าน ระหว่างทำการฝึก

น้ำท่วมเพชรบุรีกระทบ การรถไฟประกาศงดเดินรถสายใต้

น้ำท่วมเพชรบุรีกระทบ การรถไฟประกาศงดเดินรถสายใต้

ทำใจกันได้หรือยัง? มาดูรูปชัดๆ ถ.แจ้งวัฒนะ-รามอินทรา ปิดตรงไหนบ้าง

ทำใจกันได้หรือยัง? มาดูรูปชัดๆ ถ.แจ้งวัฒนะ-รามอินทรา ปิดตรงไหนบ้าง

พบเซตของขวัญ จาก Estee Lauder ที่ออกแบบโดย Illustrator ชื่อดัง อย่าง KATIE RODGERS

พบเซตของขวัญ จาก Estee Lauder ที่ออกแบบโดย Illustrator ชื่อดัง อย่าง KATIE RODGERS

ถ้าสาเหตุการตายไม่ชัด ก็ลองมารู้จักการชันสูตรพลิกศพดู

ถ้าสาเหตุการตายไม่ชัด ก็ลองมารู้จักการชันสูตรพลิกศพดู

พ่อแอบนำศพลูกนักเรียนเตรียมทหาร ชันสูตรรอบ 2 พบอวัยวะหายอื้อ

พ่อแอบนำศพลูกนักเรียนเตรียมทหาร ชันสูตรรอบ 2 พบอวัยวะหายอื้อ

“เจ้าสมหวัง” สุนัขลากรถบิณฑบาตหลายร้อยกิโลฯ ป่วยเดินไม่ได้

“เจ้าสมหวัง” สุนัขลากรถบิณฑบาตหลายร้อยกิโลฯ ป่วยเดินไม่ได้

ปิดการจราจร เริ่มก่อสร้างโครงการรถไฟฟ้าสายสีชมพู

ปิดการจราจร เริ่มก่อสร้างโครงการรถไฟฟ้าสายสีชมพู

ชาวกรุงฯ เตรียมรับของขวัญปีใหม่ เมื่อ ถ.สุขุมวิท กำลังจะไร้เงาเสาไฟฟ้า

ชาวกรุงฯ เตรียมรับของขวัญปีใหม่ เมื่อ ถ.สุขุมวิท กำลังจะไร้เงาเสาไฟฟ้า

เปิดคลิปนาทีเครื่องเล่นปลาหมึกพังถล่ม ในงานพระสมุทรเจดีย์

เปิดคลิปนาทีเครื่องเล่นปลาหมึกพังถล่ม ในงานพระสมุทรเจดีย์

กรมอุตุฯ เตือนภาคเหนือ-กลาง อุณหภูมิลด ตะวันออก-ใต้ มีฝนเพิ่ม

กรมอุตุฯ เตือนภาคเหนือ-กลาง อุณหภูมิลด ตะวันออก-ใต้ มีฝนเพิ่ม

วิศวกรหนุ่มตามง้อแฟนไม่สำเร็จ ดิ่งจากคอนโดชั้น 4 ดับคาที่

วิศวกรหนุ่มตามง้อแฟนไม่สำเร็จ ดิ่งจากคอนโดชั้น 4 ดับคาที่

“ผกก.พัทยา” นำทัพตำรวจตัดผมพื้นขาว 3 ด้าน ตามระเบียบ สตช.

“ผกก.พัทยา” นำทัพตำรวจตัดผมพื้นขาว 3 ด้าน ตามระเบียบ สตช.

"ตูน บอดี้สแลม" บาดเจ็บแต่ยังวิ่งต่อ มุ่งหน้า อ.ทุ่งตะโก ชุมพร

"ตูน บอดี้สแลม" บาดเจ็บแต่ยังวิ่งต่อ มุ่งหน้า อ.ทุ่งตะโก ชุมพร

ยายสายโหด! จับงูมือเปล่าฟาดพื้นจนตาย ซ้ำกบยังกระเด็นออกจากปาก

ยายสายโหด! จับงูมือเปล่าฟาดพื้นจนตาย ซ้ำกบยังกระเด็นออกจากปาก

เปิดใจ "คุณยายผ้าถุงปลิว" วิ่งจากเตียงเอาเงินไปให้ ตูน บอดี้สแลม

เปิดใจ "คุณยายผ้าถุงปลิว" วิ่งจากเตียงเอาเงินไปให้ ตูน บอดี้สแลม

หวิดย่างสด แท็กซี่ชนขอบทางไฟลุก คนขับหนีตายลิ้นเกือบขาด

หวิดย่างสด แท็กซี่ชนขอบทางไฟลุก คนขับหนีตายลิ้นเกือบขาด

เจ้าหน้าที่ป่าไม้ดูไลฟ์ "ตูน" เจอแม่ตัวเอง โพสต์ความในใจน้ำตาซึม

เจ้าหน้าที่ป่าไม้ดูไลฟ์ "ตูน" เจอแม่ตัวเอง โพสต์ความในใจน้ำตาซึม

เปิดภาพปัจจุบัน "อ.ไชยวัฒน์" นักวิ่งเบตง-แม่สายคนแรก รอวิ่งพร้อมตูน

เปิดภาพปัจจุบัน "อ.ไชยวัฒน์" นักวิ่งเบตง-แม่สายคนแรก รอวิ่งพร้อมตูน

กรมอุตุฯ เตือนตะวันออก-กทม.รับผลกระทบจากพายุดีเปรสชั่น

กรมอุตุฯ เตือนตะวันออก-กทม.รับผลกระทบจากพายุดีเปรสชั่น

ส่งอีเมล์ให้เพื่อน

ส่งให้เพื่อนหลายคนใส่ “,” (ส่งพร้อมกันมากสุด 50 อีเมล์)

ส่งอีเมล์