เครื่องลำยอง

เครื่องลำยอง

หลังคาของอาคารสถาปัตยกรรมไทยมีส่วนประกอบที่ใช้เป็นเครื่องตกแต่งซึ่งมีความสำคัญอย่างหนึ่ง คือ เครื่องลำยอง เครื่องลำยองเป็นตัวไม้แกะสลักปิดหัวท้ายเครื่องมุงหลังคาของอาคารทางพระพุทธศาสนา หรืออาคารที่เกี่ยวเนื่องกับพระมหากษัตริย์ ใช้สำหรับกันลมตีหลังคาเปิด ถ้าเป็นเรือนพักอาศัยทั่วไป เรียกว่า ปั้นลม เครื่องลำยองนี้จะรวมถึง ตัวลำยอง ใบระกา ช่อฟ้า และ หางหงส์ มีลักษณะและตำแหน่งดังนี้

ตัวลำยอง ที่วางอยู่บนแปจะมีลักษณะคล้ายลำตัวของพญานาค ในสมัยก่อนตัวลำยองทำด้วยไม้ ตกแต่งมีเส้นกำกับทั้ง ๒ ข้าง ตรงกลางนูนเป็นสัน ตำแหน่งที่วางพาดให้อยู่เหนือแปหัวเสา ทำให้ตัวลำยองมีส่วนที่โค้งขึ้นคล้ายกับลักษณะอการสะดุ้งของพญานาค จึงเรียกตรงส่วนนี้ว่า นาคสะดุ้ง แปที่รองรับนาคสะดุ้ง เรียกว่า แปหาญ บางอาคารจะทำลักษณะเดียวกันนี้จนถึงแปตัวที่ ๒ แปที่อยู่เหนือนาคสะดุ้ง จะเรียกว่า แปงวง ตัวลำยองจะมีส่วนที่เกี่ยวกระหวัดรัดแปโดยสะบัดปลายเล็กน้อย เรียกว่า งวง หรือ งวงไอยรา เนื่องจากมีลักษณะคล้ายงวงช้าง เหนือตัวลำยองมีใบระกา ใบระกาแต่ละใบจะมีไม้รอยช่วยยึด ตัวลำยองแบบนาคสะดุ้งนี้ปรากฏในสมัยอยุธยาและสมัยรัตนโกสินทร์

ส่วนที่อยู่ล่างสุดของตัวลำยองเหนือแปหัวเสาคือ หางหงส์ ซึ่งมีลักษณะเป็นหัวนาค ๓ หัวเรียงกันหันหน้าไปทางด้านข้างของอาคาร หางหงส์นี้เป็นแนวความคิดของช่างโบราณที่หมายถึงตัวนาคเลื้อยทอดตัวลมาตามหัวแป เมื่อถึงหัวแปก็ชูหัวขึ้น จึงมีบางคนเรียกหางหงส์ว่า หัวนาค แต่มีอาคารบางแห่งเช่นพระที่นั่ง ดุสิตมหาปราสาทจะทำหางหงส์หรือหัวนาคเป็นรูปนาค ๓ เศียร เบือนหน้ามาทางด้านหน้าจั่ว หางหงส์นี้จึงเรียกว่า นาคเบือน

ความสวยงามของเครื่องลำยองอยู่ที่การลงรักปิดทองหรือประดับกระจกสี หากต้องการจะเห็นเครื่องลำยองที่สวยงามสามารถดูได้ที่พระอุโบสถวัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม กรุงเทพฯ ซึ่งสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ทรงเป็นผู้ออกแบบ.

พัชนะ บุญประดิษฐ์

Advertisement Replay Ad
เปิดภาพมุมสูงบ้าน 'ป้าทุบรถ' แม้ลานจอดรถโล่ง แต่ยังเจอจอดขวางหน้าบ้าน

เปิดภาพมุมสูงบ้าน 'ป้าทุบรถ' แม้ลานจอดรถโล่ง แต่ยังเจอจอดขวางหน้าบ้าน

คลิปเก้าอี้พิศวง คนนั่งกี่ทีก็ล้มไม่เป็นท่า ที่เก่าเวลาใกล้เคียงกัน

คลิปเก้าอี้พิศวง คนนั่งกี่ทีก็ล้มไม่เป็นท่า ที่เก่าเวลาใกล้เคียงกัน

สาวแฉแหลก หลังเจอหลักฐานมัดแฟนนอกใจ แอบคบหาผู้หญิงที่เจอในเกม

สาวแฉแหลก หลังเจอหลักฐานมัดแฟนนอกใจ แอบคบหาผู้หญิงที่เจอในเกม

เมื่อกราฟิกดีไซเนอร์ และ Illustrator แถวหน้าของเมืองไทยดีไซน์ “ป้ายหน้าบ้านป้าทุบรถ”

เมื่อกราฟิกดีไซเนอร์ และ Illustrator แถวหน้าของเมืองไทยดีไซน์ “ป้ายหน้าบ้านป้าทุบรถ”

กทม.เตรียมเสนอให้ "ตัวเงินตัวทอง" ขึ้นเป็นสัตว์เศรษฐกิจ

กทม.เตรียมเสนอให้ "ตัวเงินตัวทอง" ขึ้นเป็นสัตว์เศรษฐกิจ

ผู้ว่าฯ กทม.ลงดูบ้าน "ป้าทุบรถ" ปิดตลาดชั่วคราวสอบ 7 วัน

ผู้ว่าฯ กทม.ลงดูบ้าน "ป้าทุบรถ" ปิดตลาดชั่วคราวสอบ 7 วัน

สาวโพสต์เตือนภัย ถูกแท็กซี่จี้ชิงทรัพย์ กรีดแขนเลือดอาบ

สาวโพสต์เตือนภัย ถูกแท็กซี่จี้ชิงทรัพย์ กรีดแขนเลือดอาบ

บุกพิสูจน์บ้านป้าทุบรถ อึ้ง ทนดมกลิ่นเหม็นทั้งวัน ซ้ำจุดทิ้งขยะติดรั้ว-หนูวิ่งว่อน

บุกพิสูจน์บ้านป้าทุบรถ อึ้ง ทนดมกลิ่นเหม็นทั้งวัน ซ้ำจุดทิ้งขยะติดรั้ว-หนูวิ่งว่อน

10 ปีที่ต้องทน! ป้าทุบรถ VS ป้าเพื่อนเจ้าของตลาด

10 ปีที่ต้องทน! ป้าทุบรถ VS ป้าเพื่อนเจ้าของตลาด

การบินไทยแจงเหตุ TG676 บินกลับฉุกเฉิน เพราะเครื่องยนต์ผิดปกติ

การบินไทยแจงเหตุ TG676 บินกลับฉุกเฉิน เพราะเครื่องยนต์ผิดปกติ

สรุปปัญหา 10 ปีที่ต้องเจอ "เจ้าของบ้าน ป้าทุบรถ" ระบายให้สังคมได้รับรู้

สรุปปัญหา 10 ปีที่ต้องเจอ "เจ้าของบ้าน ป้าทุบรถ" ระบายให้สังคมได้รับรู้

ศาลพิพากษาให้ ‘ชิเกตะ’ เป็นพ่ออุ้มบุญลูก 13 คน ตามกฎหมาย

ศาลพิพากษาให้ ‘ชิเกตะ’ เป็นพ่ออุ้มบุญลูก 13 คน ตามกฎหมาย

ผอ.เขตประเวศ เปิดใจ ไม่ได้เพิกเฉย ปมป้าทุบรถจอดขวางหน้าบ้าน

ผอ.เขตประเวศ เปิดใจ ไม่ได้เพิกเฉย ปมป้าทุบรถจอดขวางหน้าบ้าน

เจ้าของบ้าน ลั่นทุบรถเพราะอดทนถึงที่สุดแล้ว ที่ผ่านมาไม่เคยได้รับการดูแล

เจ้าของบ้าน ลั่นทุบรถเพราะอดทนถึงที่สุดแล้ว ที่ผ่านมาไม่เคยได้รับการดูแล

ทนายฟันธง ป้าทุบรถกระบะ ไม่ผิดฐานทำให้เสียทรัพย์

ทนายฟันธง ป้าทุบรถกระบะ ไม่ผิดฐานทำให้เสียทรัพย์

ดูกันจะจะ ป้ายหน้าบ้านป้าทุบรถกระบะสาว

ดูกันจะจะ ป้ายหน้าบ้านป้าทุบรถกระบะสาว

ทำไมต้องทุบ! มุมมองที่แตกต่าง จอดรถขวางหน้าบ้าน

ทำไมต้องทุบ! มุมมองที่แตกต่าง จอดรถขวางหน้าบ้าน

ลูกหลานช็อก หญิงชราป่วยอัมพาต ถูกคนดูแลเอาไม้ถูพื้นเช็ดหน้า

ลูกหลานช็อก หญิงชราป่วยอัมพาต ถูกคนดูแลเอาไม้ถูพื้นเช็ดหน้า

เจ้าของรถกระบะถูกทุบ รับผิดคิดว่าบ้านนี้ไม่มีคนอาศัย แต่ไม่น่ามาทุบรถ

เจ้าของรถกระบะถูกทุบ รับผิดคิดว่าบ้านนี้ไม่มีคนอาศัย แต่ไม่น่ามาทุบรถ

ทนายเกิดผล แก้วเกิด ชี้ข้อกฎหมายจอดรถขวางหน้าบ้าน และ ทุบรถผู้อื่น

ทนายเกิดผล แก้วเกิด ชี้ข้อกฎหมายจอดรถขวางหน้าบ้าน และ ทุบรถผู้อื่น

ส่งอีเมล์ให้เพื่อน

ส่งให้เพื่อนหลายคนใส่ “,” (ส่งพร้อมกันมากสุด 50 อีเมล์)

ส่งอีเมล์